Buna göre:

• 4857 sayılı İş Kanunu, işverenler ile aralarındaki bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan işçilerin çalışma şartlarını, çalışma ortamına dair hak ve yükümlülüklerini düzenler.
• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, genel ve katma bütçeli kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler ile bunların kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurların hak ve yükümlülüklerini düzenler.

İster kamu ister özel sektöre bağlı bir şekilde çalışan herkesin sosyal sigortalar kapsamı içinde yer alması mecburidir.

Kimlerin ve ne şartlarda sosyal sigortalardan faydalanacağı ve kendilerine verilen haklarla yüklenen sorumluluklar ise:

• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile bildirilir. Sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortasından yararlanacak gerçek kişilerle her türlü kamu ve özel hukuk tüzel kişileri, tüzel kişiliği olmayan tüm kurum ve kuruluşlar, işverenler, sağlık hizmetini verecek olan kurumlar bu kanunun kapsamına girer.

Çalışanlara Hamilelik ve Doğum Hallerinde Sağlanan Haklar Nelerdir?

Çalışanların “doğum izni” olarak tanımlanan hakları, ücretsiz izin, süt izni, yarım çalışma hakkı ve kısmi çalışma hakkı gibi, daha çok anneyi ve bebeği ilgilendiren fakat aile bütünlüğünün korunması söz konusu olduğundan babaya da tanınan haklardır. Çalışanlar bu haklarından, tabi oldukları kanunlar çerçevesinde yararlanırlar.

Hamile, yeni doğum yapmış ya da evlat edinmiş işçi ve memurların hakları İş Hukuku çerçevesinde ele alınır ve daha çok yenidoğanın haklarını gözetecek şekilde kanunlarla korunur.

Doğum izinleri ve hakları:

• Hamileliğin başlamasından itibaren devreye girer.
• Hekim raporuyla hamileliğini ispat eden kadın çalışanlar daha hafif işlerde çalıştırılır ama bu yüzden ücretlerinde kesinti yapılmaz. İşveren, hamile çalışanın doktor kontrolüne gitmesi için ücretli izin vermek zorundadır.
• Hamilelikleri süresince düzenli olarak doktor kontrolüne gitmek için aldıkları ücretli izinler, yıllık izinden bağımsızdır.
• Doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere, toplam 16 hafta doğum izni tüm kadın çalışanların hakkıdır.
• Çoğul gebeliklerde doğum öncesi izin süresine 2 hafta eklenir. Kadın çalışanlar sağlıklarının uygun olduğunu doktor raporuyla kanıtlamak şartıyla, doğuma 3 hafta kalana kadar çalışabilirler. Bu durumda doğum öncesi kullanılmayan izin süresi, doğum sonrası izin süresine eklenir.
• Doğum izni biten işçi, çocuğu 1 yaşına gelene kadar günde 1,5 saat süt izni hakkına sahiptir. Ayrıca doğum izni biten kadın işçi, yazılı talepte bulunarak 6 aya kadar ücretsiz izin alma hakkına da sahiptir. Bu süre memurlar için 24 aydır.

Babaya Doğum İzni Kaç Gün?

Doğum izni öncelikle kadın çalışanın haklarını ve bebeğin sağlığını güvence altına almakla birlikte babanın da haklarını göz ardı etmemiştir. Babalar da gerekli hallerde kendilerine tanınan ücretli ya da ücretsiz izin haklarından yararlanabilirler. Bunun için çalıştıkları kuruma babalık izni dilekçesiyle müracaat etmeleri gerekir.

İşçiler İçin Babalık İzni

4857 sayılı İş Kanunu, eşi doğum yapan işçilere 5 gün ücretli izin hakkı verir.

Bunun dışında:

• Erkek işçiler isterlerse ilk doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün ve sonraki doğumlarda 180 gün, haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin kullanabilirler.
• Aynı sürelerde yarım çalışma hakkı, üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen erkek işçiler için de geçerlidir.
• Çoğul doğumlarda babalık izni, ücretli olarak yine 5 gündür.
• Ücretsiz olarak kullandırılan yarım çalışma durumunda ise çoğul doğum halinde yukarıdaki sürelere 30’ar gün eklenir.

Memurlar İçin Babalık İzni

Memurlar eşlerinin doğum yapması halinde:

• İsteklerine bağlı olarak 10 gün ücretli babalık izni kullanabilirler.
• Eşi doğum yapan memur yine isteği halinde, doğum tarihinden itibaren 24 ay ücretsiz izin kullanma hakkına da sahiptir.
• Annenin, doğumda veya doğum sonrası izin döneminde ölümü halinde, anne için öngörülen 8 haftalık izin süresi babaya verilir.

Özel Sektörde Babalık İzni Kaç Gün?

Özel sektörde çalışanlar için bir babalık izni tanımı yoktur. Bu şekilde çalışanlar mazeret izinleri kapsamında ya da yıllık izin hakları içinde kalacak şekilde izinlerini, doğum izni olarak değerlendirebilirler.

Babalık izni Ne Zaman Başlar?

Babalık izni, hem işçi hem memur hem de özel sektör çalışanları için doğumla ya da evlat edinildiyse, çocuğun teslim alınmasıyla birlikte başlar. Babalık izinleri, annelerin doğum izinlerinin tersine, isteğe bağlı izinlerdir.

Babalık İzni Hafta Sonuna Denk Gelirse Ne Olur?

Babalık izinleri için, ilgili kanunlarda “iş günü” ibaresi kullanılmaz. Her iki kanun da isteğe bağlı bu iznin doğumdan ne kadar süre sonra alınabileceğine dair de bir açıklık getirmez. Bu durumda babalık izninin takvim günü olarak hesaplanması gerektiği, hafta sonu ya da resmi tatillerin bu süreye eklenemeyeceği söylenebilir.