Hiç Sigorta Girişi Olmayan Nasıl Emekli Olabilir? Geriye Dönük Prim Ödeme

Her çalışanın iple çektiği emeklilik dönemine, bazen beklenildiği kadar kolay ulaşılamıyor. Kimi durumlarda sigortasız çalışmak zorunda kalınması, geriye dönük eksik primlerin yatırılması, doğum yapmak ya da askere gitmek gibi sebepler yüzünden sigorta prim günleri doldurulamıyor. Sigorta girişi olup geçmişe dönük eksik primleri olanların da hiç sigorta girişi olmayanların da daha sağlıklı koşullarda emekli olabilmeleri için çeşitli çözümler mevcut.

Ev Kadınları Nasıl Emekli Olur?

Herhangi bir işte çalışmayan ev hanımları artık düşük prim ödemeleri ile emekli olabiliyorlar.

Sigorta başlangıcı bulunmayan ev hanımları:

• Evde yaptıkları herhangi bir el sanatından gelir elde ederek emekli olabilirler.
• Kadınların sigorta kapsamına dahil olmaları için aranan ilk şart 18 yaşından büyük olmaları ve herhangi bir yerde çalışmıyor olmaları. Bu sayede evde çalışıp bir şeyler üreterek sigortalı olabilirler.

İsteğe bağlı sigorta ile de ev hanımlarının emekliliği mümkündür. Bunun için:

• Kadınların ilk olarak gelir vergisi mükellefi olmadıklarına dair bir yazı almaları,
• Sonrasında da isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesini doldurmaları ve kimlik fotokopisi ile başvurmaları gerekiyor. Başvuruyu takip eden gün sigorta başlangıcı olarak kabul ediliyor.

Ev hanımları BAĞ-KUR ile emekli olabilmek için:

• 9000 günlük prim ödemesi yapmalılar.
• Emekli olmadan önceki 3,5 yıl herhangi bir yerde çalışan kadınlar ise 9000 yerine 7200 gün çalışmaları halinde emekli olabiliyorlar.
• Ayrıca 58 yaşını da doldurulmuş olması gerekiyor.

Sigortasız Çalışan İşçi Ne Yapabilir?

Günümüzde yaklaşık 3 milyon işçi sigortasız olarak çalışmak durumunda kalıyor.

Hiç sigorta girişi olmayan bu kişiler sigorta haklarından faydalanmak için:

• Halihazırda çalışıyor oldukları yer hakkında SGK İl Müdürlüklerine sigortasız olarak çalıştırıldıklarına dair yazılı beyanda bulunmalıdır.
• Ayrıca bakanlığın ALO 170 hattını aramak da çözüm için önemli bir adım olacaktır. Bu adımlardan sonra müfettişler gerekli sorgulamaları yapıp işlemleri gerçekleştirecektir.

Eğer kişi sigortasız çalıştığı işten ayrıldıysa:

• 5 sene içerisinde hizmet tespit davası açabilir. Bu sayede geriye dönük sigorta primlerinin ödenmesi ve sigorta girişinin yapılması mümkün olacaktır. Bu adımların atılmasıyla sigortasız çalışılan sürenin dezavantajları ortadan kaldırılacak ve emeklilik yolundaki engellerden bazıları yok olacaktır.

Sigorta Prim Sayısının Önemi Nedir?

Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında yer alan sigorta prim sayısı, emeklilik için oldukça önemli bir veridir. Ülkemizde bir vatandaşın emekli olabilmesi için 3 kriteri yerine getirmesi gerekiyor.

Bu kriterler:

• Yaş,
• Prim gün sayısı ve
• Sigortalılık süresi şeklindedir.

Durum böyle olduğunda da kimi vatandaşlar yaşı doldursalar ve sigortalılık süresini tamamlasalar bile prim gün sayıları yetersiz olduğu için emekli olamıyorlar. Dolayısıyla prim gün sayısı emekli olabilmek için son derece önemli bir detaydır.

Geriye Dönük İşe Giriş Bildirgesi Verilebilir mi?

Bazı durumlarda işverenler, çalışanlarını sigortalı göstermeyerek kanuna aykırı hareket edebiliyorlar. Kimi durumlarda bu istenmeden, kazara olsa da kimi durumlarda bu olay bilinçli bir şekilde gerçekleşiyor.

Diyelim ki bir işçi, herhangi bir iş yerinde altı ay boyunca çalıştı ve sigortası hiçbir şekilde yatırılmadan işten ayrıldı. Aradan 2 sene geçse de işveren bu durumu düzeltme hakkına sahiptir. Sosyal Güvenlik Kurumuna bir beyanda bulunarak işçinin 6 aylık sigorta primlerini ödemek mümkündür. Ama bu tip durumlarda aradan çok fazla sürenin geçmemesi gerekir.

Geriye dönük sigorta girişi yapılabilir mi diye merak edenlerin şuna da dikkat etmeleri gerekiyor; Sosyal Güvenlik Kurumu, istismar içeren durumların önüne geçmek ve haksızlıkları önlemek için her geriye dönük bildirgeyi değerlendirmeye almaz.

Örnek vermek gerekirse:

• Emekli olması için 150 prim gün sayısı kalmış olan bir vatandaş, herhangi bir işverenden ricacı olarak çalışmadığı halde geriye dönük bildirge hazırlamasını talep edilebilir.
• Böyle durumların önüne geçilmesi için hizmet tespit davaları açılabilir. Bu davalar sonucunda çalışanın gerçekten söz konusu iş yerinde sigortasız çalıştığı tespit edilirse prim gün sayıları sigortasına yansıtılır.
• Ama işten ayrılışın üzerinden 5 senelik hak düşürücü sürenin geçmesi halinde dava açmak pek mümkün olmayacaktır.

Geçmişe Dönük Sigorta Yatar mı?

Her vatandaşın geçmiş dönemler için sigorta yatırması mümkün değildir. Sadece belirli şartlar dahilinde geçmişe dönük sigorta yatırılması mümkündür. Bu sayede istismar içeren durumların önüne geçilmiş olunur.

Peki geçmişe dönük para ödeyerek nasıl emekli olunur?:

• Erkekler askerlik için, kadınlar ise doğum için ve buna ek olarak hizmet ihyası ve yurt dışı borçlanması yaparak erken emekli olabilirler.

SGK geriye dönük borçlanma için:

• Ücretsiz doğum izni ya da çalışmadan geçen zamanlar için en çok üç çocuğa kadar 4A, 4B ve 4C’li kadınların borçlanması mümkündür.
• Erkekler için er ya da erbaş olarak silah altında ya da yedek subay okulunda geçen süreler adına geriye yönelik borçlanma işlemi mümkündür.

Diğer taraftan istisnai olarak:

• 4C mensubu olarak görev alan personellerin mevzuata göre aylıksız izin dönemleri,
• Sigortalı olmaksızın doktora eğitimi ya da tıpta uzmanlık için yurt içi ya da yurt dışında harcanan eğitim süresi,
• Sigortalı olmadan avukatlık stajı yapanların normal staj süreleri,
• Sigortalıyken tutuklanan ve ardından beraat alan tutukluların ya da gözaltındakilerin süreleri,
• Grev ve lokavt kapsamında harcanan süreler,
• Hekimlerin fahri asistanlık kapsamında geçen süreleri,
• Seçim kanunu kapsamında görevlerinden istifa edenlerin istifa tarihlerinden seçim tarihine kadar geçirdikleri süreler de borçlanma kapsamındadır.

Erkekler geriye yönelik borçlanmak istiyorlarsa:

• Askerlik dönemlerinden önce sigorta girişlerinin bulunuyor olması gerekir. Yani askerlik öncesinde sigortalı olarak çalışanların askerlik sürelerini sigortalılık dönemine saydırması mümkündür.
• Askerliği sigortalılık süresine saydıracak olanların en fazla 540 güne kadar borçlanma hakları vardır.

Doğum borçlanmasından faydalanacak olan kadınlarda:

• Sigortalı olarak işe başlama süresinden sonra doğan ilk 3 çocuk için bu uygulama geçerlidir. Bu durumda olan bir kadın 6 sene doğum borçlanması yapabilir.
• Her çocuğun doğum tarihinden sonraki 24 aylık süreçte anne adına sigorta primi ödenmemiş olması şartıyla doğum tarihinden sonraki 24 aylık süre adına borçlanmak mümkündür.

Bu tip durumlar hizmet borçlanması olarak kabul edilir. Hizmet borçlanmasının avantajları doğum, askerlik ya da diğer istisnai durumlar kapsamında sigortasız geçirilen sürelerin sigortalı olarak kabul edilmesini sağlamaya ve emeklilik yolunda vatandaşa önemli bir katkı sunmaya destek olur.

Hizmet İhyası ile Geriye Dönük Sigorta Nasıl Olur?

Geçmişe dönük sigorta primi kazanmanın bir diğer yolu ise hizmet ihyasıdır. İstisnai bir yöntem olduğu için çok fazla kişinin tercih edemediği bir yol olan hizmet ihyası sayesinde toptan ödeme halinde geçmişte ödedikleri primleri geri alan vatandaşlar, bunları tekrar ödeyerek hizmetlerini ihya etme şansından faydalanabilirler.

Örnek vermek gerekirse:

• Bir BAĞ-KUR mensubunun prim borcunu ödeyemediği için geçmişteki hizmetleri silinmiş olabilir. Çıkarılan kanuna göre primleri ödemek koşuluyla silinen hizmeti yeniden canlandırmak mümkündür. Yani bu sayede toplu para yatırarak emekli olmak mümkün olacaktır.

Bir önceki yazımız olan Bu Numara Kimin? Beni Kim Aramış? [ÜCRETSİZ] başlıklı makalemizde Beni Arayan Numara Kim, Bilinmeyen Numara Kime Ait ve Bilinmeyen Telefon Numarası Sorgulama hakkında bilgiler verilmektedir.